Døme på ein utforskande samtale på ein geostad

Det er ikkje lett å leie utforskande samtalar, og det krev øving å vite når ein skal stille spørsmål, når ein skal gje informasjon, og når ein skal la barna få tid og rom til å undre seg og utforske. Det viktigaste er å engasjere barna i sjølve utforskinga og halde på interessa deira. I dette dømet på ein samtale vil du sjå både meir og mindre vellukka forsøk på å stimulere til ein utforskande samtale. Når du har ansvar for ein heil klasse, må gruppene sjølve diskutere og utforske utan at læraren leier samtalen direkte. Då treng dei eit sett med spørsmål og oppgåver som er førebudde på førehand. Les meir om korleis du kan organisere studentstyrte utforskande gruppesamtalar.

I dette dømet er geologen Benjamin Thébaudeau (Ben) ute saman med tre gutar – Ulysse, Chris og Tommy, alle ti år gamle – for å utforske eit område med kalksteinsflater ved landsbyen Clonbur vest i Irland, ved breidda av Lough Mask. Området er ein av hovudgeostadane i Joyce Country and Western Lakes Geopark, sidan det viser fram eit steinlandskap som vart danna etter den siste istida, samt fleire epikarst-formasjonar på overflata av kalksteinsberget. Nokre av desse formasjonane, som viser seg som hol i ulike former og storleikar, er berre registrerte på denne staden. Staden er skjerma av skog og innsjøen rundt, og eignar seg godt til å introdusere omgrepa habitat og menneskeleg samspel med landskapet.

Klipp 1 – Introduksjon til staden

Når dei nærmar seg området, er det første Ben gjer å spørje gutane kva dei meiner om staden. Når du ser klippet, kan du reflektere over:

  • Kvifor stiller han dette spørsmålet?
  • Kva slags svar får han frå gutane?
  • Kva trur du ville ha skjedd om Ben, i staden for å invitere gutane til å spekulere, hadde byrja med å fortelje dei fakta om staden?

Ben får både vurderande svar – om kva som er fint og ikkje så fint – men gutane kjem òg med skildringar, delvis ved å bruke vitskapleg språk (til dømes «perfekte sirklar»). Dei fantaserer òg om eit «stort vesen med runde føter som har trakka rundt overalt». Denne delen av samtalen kunne ha stoppa der, men Ben vel i staden å spørje ein annan av gutane (Chris) om kva han tenkjer. Chris undrar seg over korleis staden har blitt slik – og dette gjer at interessa hans blir retta mot å finne ut meir.

Klipp 2 – Utforsking av landskapet

I det neste klippet ber Ben gutane skildre fenomenet dei studerer:

  • Kva verknad trur du spørsmålet har på engasjementet og tankeprosessen deira?
  • Kva slags svar får han?

Gutane skildrar staden, og vi ser at dei kjem med ulike teoriar om korleis hola kan ha blitt danna. Legg merke til korleis Ben brukar ventetid og omformulering (revoicing) – han hjelper gutane med å setje ord på tankane sine og sørgjer for at alle får delta i samtalen. Men fantasien deira strekk ikkje til ei rimeleg forklaring – dei veit rett og slett ikkje nok til å førestelle seg korleis staden kan ha blitt til. Likevel har interessa no kome så langt at dei er klare til å ta imot informasjon og bearbeide ho vidare.

Clip 3 – Let’s be scientists

No byrjar Ben å gje litt informasjon, men han prøver framleis å få gutane til å tenkje over kva som kan ha forma steinane. Forslaga deira fører ikkje heilt fram, så Ben byrjar å styre samtalen meir, og saman med gutane vel han ut dei mest rimelege forklaringane. Etter om lag to minutt av filmen oppsummerer Ben kva dei har foreslått så langt, ved å bruke samtaleteknikken revoicing.
Kva tenkjer du om verknaden av innsatsen Ben gjer for å engasjere barna i dette klippet?

Samtaleteknikken Ben prøver å bruke, gjev ikkje heilt det resultatet han hadde tenkt. Men i den siste delen av klippet brukar Ben ei referanse gutane kjenner frå før, og han prøver å knyte geologisk kunnskap til noko frå «deira eiga verd». Han rettar merksemda mot særtrekka ved ein sandstein på ein måte som dei kan forstå – og ein merkar tydeleg at engasjementet til gutane aukar når det skjer.

Klipp 4 – Formidling av kunnskap

Dei diskuterer for å etablere kunnskap om kalkavleiringar (limescale). Det har med væske å gjere, og det kan ein òg oppleve heime – der ein gjerne brukar syre for å fjerne det. Etter om lag 30 sekund er det tydeleg at tidlegare kunnskap er aktivert, og det er ikkje meir som kan fantaserast eller hentast fram frå minnet. Då fyller Ben på med ny informasjon. Sjå videoen, og prøv å reflektere over kva anna du kunne ha gjort for å hjelpe gutane til å utforske vidare.

La du merke til korleis Ben gav informasjon, men samstundes inviterte gutane til å supplere med det dei sjølve kunne?

Klipp 5 – Eksperiment med syre

No introduserer Ben eit nytt omgrep og ein test for å utforske eigenskapane til steinane: Dei skal finne skilnaden mellom kalkstein og sandstein ved å bruke sitronsyre. Legg merke til kva som skjer ved 1:07.

Ved 1:07 startar elevane å snakke med kvarandre for første gong – resten av samtalen er meir som ein ping-pong mellom læraren og ein av elevane, noko som er svært vanleg i klasseromssamtalar. Forsking viser at elevane generelt set meir pris på innspel frå medelevar enn frå læraren, og eit mål i dialogisk undervisning er at barna skal diskutere meir seg imellom. Her har vi berre eit kort døme på dette, men prøv å reflektere over korleis du kan legge til rette for elevdiskusjonar utan lærarstøtte.