Undervisningsretningsliner for geoparkar

Allmenn informasjon for geoparkar om utvikling av undervisningsaktivitetar og læringsressursar

Utdanning på alle nivå er ein grunnpilar i konseptet UNESCO Global Geopark (UGGp) og følgjer tilrådingane i Recommendation on Education for Peace, Human Rights and Sustainable Development (2023). Dette dokumentet utgjer det rettslege grunnlaget for delmål 4.7 i FNs berekraftsmål 4 om utdanning og inneheld 14 rettleiande prinsipp. Frå universitetsforskarar til lokale organisasjonar – UGG-ar oppmodar til auka medvit om historia til planeten slik ho kan lesast i bergartane, landskapet og dei pågåande geologiske prosessane.
Dei fremjar også samanhengen mellom geologisk arv og andre delar av områdets natur- og kulturarv, og viser korleis geodiversitet er grunnlaget for alle økosystem – og for mennesket si samhandling med landskapet.

Eit utdanningsprogram for geoparken

Ein ny eller etablert geopark kan alltid utvikle og forbetre undervisningstilbodet sitt. Prinsippet om nettverksbygging mellom UNESCO Global Geoparks legg til rette for jamlege samanlikningar av aktivitetar og utvikling av felles prosjekt. Eit døme er EU Interreg-prosjektet Atlantic Geoparks Project (2017–2020), der fleire europeiske geoparkar samarbeidde. Eit av resultata var Geopark Management Toolkit, som også har eit eige kapittel om Geo-education (geoundervisning). Denne delen skildrar dei ulike temaa knytte til undervisning i geoparkar (det handlar ikkje berre om stein), dei ulike undervisningsarenaene (formell, ikkje-formell og uformell læring), og presenterer eksempel frå feltaktivitetar hos deltakarane i prosjektet.

Undervisningstilnærmingar

Når geoparken sjølv tek del i undervisning, er det ein fordel å tilsetje personar med utdanning og erfaring som lærarar eller pedagogar.

Det kan vere tidsmessige og faglege avgrensingar når ein samarbeider med lærarar og elevar, men det er likevel viktig å prioritere dialog som eit pedagogisk prinsipp.

Verktøykassa peikar særleg på behovet for å utvikle eit formelt utdanningsprogram for geoparken – eit rammedokument som definerer tydelege mål, delmål og ein handlingsplan for å oppnå dei. Dette dokumentet bør utformast i samarbeid med lokale pedagogar og utdanningsinstansar, for å unngå dobbeltarbeid og sikre samordning med lokale behov. Det er også avgjerande å involvere lokalsamfunnet og relevante institusjonar før programmet blir ferdigstilt. Vidare bør geoparken knytte kontakt med lærarar og finne måtar å støtte dei i arbeidet med å oppfylle krava i den lokale læreplanen. Eit godt første steg er å gjennomføre ei behovskartlegging blant lærarane. Geoparken kan deretter:

  • delta direkte i skulebesøk eller elevaktivitetar ved geostadar, og/eller
  • kurse lærarar og pedagogar i korleis dei best kan bruke geoparken sitt landskap og undervisningsressursar.

I tillegg kan geoparken utvikle partnarskap med skular, universitet og andre aktørar for å styrkje og vidareutvikle det lokale utdanningsprogrammet.

Undervisningsressursar

På denne plattforma finn du eit utval av pedagogiske og faglege ressursar. Nokre av desse er utvikla av Geopark-partnarane, andre er laga gjennom dette Erasmus+-prosjektet, medan fleire er eksisterande ressursar frå ulike kjelder. Når du skal utvikle nye undervisningsressursar for din geopark, er det viktig først å undersøkje kva som alt finst, og vurdere kva som kan omsetjast eller tilpassast til lokal kontekst. Eit godt døme er initiativet frå Global Geoparks Network i samband med 20-årsjubileet i 2024, der eit utval videoar og plakatar blir gjort tilgjengelege for lokal tilpassing og omsetjing av medlemsgeoparkane. Denne plattforma inneheld òg eksempel på lærarplanar som kan delast direkte med lokale lærarar eller tilpassast lokale behov og læreplanar.
Det finst mange gode ressursar frå før, så det er viktig å bruke tid på å utforske desse og rådføre seg med lokale lærarar før ein utviklar nytt materiale.